Web Analitiği Nedir?
Kısa tanım
Web analitiği, bir web sitesinin ziyaretçilerine ve onların davranışlarına ait verinin toplanması, ölçülmesi ve yorumlanmasıdır. Ziyaretçilerin hangi kanaldan geldiğini, hangi sayfaları görüntülediğini, nerede ayrıldığını ve form doldurma ya da satın alma gibi hedefleri tamamlayıp tamamlamadığını gösterir. Veri genellikle sayfaya eklenen bir JavaScript etiketiyle, bazen de sunucu loglarıyla toplanır ve çoğu durumda gizlilik mevzuatı kapsamında rıza gerektirir.
Diğer adları: web analytics, analitik, site analitiği, dijital analitik, ziyaretçi analizi
Analitik hangi sorulara cevap verir?
İyi kurulmuş bir analitik sistemi dört temel soruya cevap verir:
- Edinme: Ziyaretçiler nereden geliyor? Organik arama, ücretli reklam, sosyal medya, başka sitelerden gelen bağlantılar ya da doğrudan giriş. Kampanya trafiğini ayırt etmek için bağlantılara UTM parametreleri eklenir.
- Davranış: Hangi sayfalar görüntüleniyor, ziyaretçiler hangi yolu izliyor, nerede ayrılıyor?
- Sonuç: Teklif formu, kayıt, satın alma gibi iş açısından önemli eylemler ne sıklıkla gerçekleşiyor?
- Kitle: Ziyaretçiler hangi cihazları, hangi dilleri kullanıyor, hangi ülkelerden geliyor?
Analitik, tıklamadan sonra site içinde olanları ölçer. Kullanıcının arama sonuçlarında hangi sorguyla sitenizi gördüğü ise tıklamadan önceki dünyadır ve Google Search Console tarafından raporlanır. İkisi birbirinin yerine geçmez.
Veri nasıl toplanır?
| Yöntem | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|
| Tarayıcıda çalışan JavaScript etiketi | Kaydırma, tıklama, form gibi zengin etkileşim verisi | Reklam engelleyiciler ve rıza reddi veriyi eksiltir |
| Sunucu logları | Her isteği görür, JavaScript gerektirmez | Etkileşim verisi yoktur; botları ayıklamak gerekir |
| Sunucu tarafı etiketleme | Veri önce kendi sunucunuzdan geçer, ne gönderileceğini siz denetlersiniz | Ek altyapı ve bakım ister; rıza yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz |
Sunucu logları SEO açısından ayrıca değerlidir: arama motoru botlarının siteyi nasıl taradığını gösteren log dosyası analizi bu kaynağa dayanır.
Kullanıcı, oturum ve olay
Analitik araçlarındaki “kullanıcı” aslında bir insan değil, bir tarayıcı ya da cihazdır. Aynı kişi telefondan ve bilgisayardan geldiğinde, ya da çerezlerini sildiğinde, birden fazla kullanıcı olarak sayılır. Oturum, bir ziyaret boyunca gerçekleşen etkileşimleri gruplar; olay ise tek bir etkileşimin kaydıdır. Bu kavramların tanımı araçtan araca değişir. İki farklı analitik aracındaki ziyaretçi sayılarının hiçbir zaman birebir tutmamasının ana sebebi budur. Google'ın tanımları için Google Analytics 4 maddesine, iş açısından önemli eylemleri ölçmek için olay takibi maddesine bakabilirsiniz.
Eksik ve kirli veri gerçeği
Analitik verisi hiçbir zaman eksiksiz değildir. Çerez onayını reddeden ziyaretçiler, reklam ve izleme engelleyiciler, tarayıcıların çerez ömrünü kısaltan izleme önleme özellikleri veriyi eksiltir. Botlar, şirket içi ziyaretler ve sahte referans trafiği ise veriyi şişirir. Bu yüzden analitik sayıları kesin sayım değil, eğilim ve oran göstergesi olarak okunmalıdır. “Bu ay organik trafikten gelen teklif formu oranı arttı mı?” gibi karşılaştırmalı sorular, tek başına mutlak sayılardan çok daha güvenilir sonuç verir.
Gizlilik, rıza ve KVKK
Analitik etiketleri genellikle çerez ya da benzeri tanımlayıcılar kullanır ve IP adresi gibi kişisel veri işler. Türkiye'de KVKK (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) kapsamında, Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun 2022'de yayımladığı Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber, analitik çerezleri zorunlu çerezler arasında saymaz ve bunlar için kural olarak açık rıza aranacağını belirtir. AB'de de GDPR ve ePrivacy kuralları, zorunlu olmayan çerezler için önceden rıza ister. Pratikte bu, analitik etiketinin çerez onayı alınmadan çalışmaması ya da rıza durumuna göre davranış değiştirmesi anlamına gelir. Veri saklama süresi, yurt dışına aktarım ve aydınlatma metni de değerlendirilmesi gereken konulardır. Bu bilgiler genel niteliktedir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Analitik verisinin arama sıralamasına doğrudan bir etkisi yoktur. Değeri, SEO ve tasarım çalışmalarının sonuçlarını ölçmesinde ve neyin işe yaradığını görünür kılmasındadır.