URL Yapısı Nedir?
Kısa tanım
URL yapısı, bir sitedeki adreslerin nasıl kurulduğunu belirleyen düzendir: klasör hiyerarşisi, sayfayı tanımlayan kelime parçası (slug), parametrelerin kullanımı ve yazım kuralları. İyi bir URL yapısı okunabilir, tutarlı ve kalıcıdır; kelimeleri tireyle ayırır, gereksiz parametre üretmez ve aynı içeriğin birden çok adreste görünmesini önler.
Diğer adları: URL structure, slug, SEO dostu URL, URL kurgusu
Bir adresin parçaları
Her URL aynı bileşenlerden oluşur ve her bileşen farklı bir karar gerektirir:
| Parça | Örnek | Not |
|---|---|---|
| Protokol | https:// | Tek bir protokolde toplanmalı. |
| Host | ornek.com | www'lu ya da www'suz, biri seçilmeli. |
| Yol (path) | /blog/kahve-demleme/ | Hiyerarşi ve slug burada yaşar. |
| Sorgu (query) | ?sayfa=2&sirala=fiyat | Filtre, sıralama, sayfalama; dikkatli kullanılmalı. |
| Parça (fragment) | #adim-3 | Sunucuya gitmez; Google genellikle yok sayar. |
Slug, yolun sayfayı tanımlayan son parçasıdır: /sozluk/url-yapisi/ adresinde url-yapisi. WordPress gibi sistemlerde bu kurgu kalıcı bağlantı ayarlarıyla belirlenir.
Google'ın önerdiği yazım kuralları
- Kelimeleri tireyle ayırın. Google, alt çizgi yerine tire kullanılmasını önerir:
kahve-demleme,kahve_demleme'den daha iyidir. - Anlamlı kelimeler kullanın.
/urun.php?id=4821&k=7yerine/kahve-makineleri/espresso/hem kullanıcıya hem arama motoruna sayfanın ne olduğunu söyler. - Küçük harfte kalın. Google
/Kahveile/kahve'yi iki ayrı URL olarak görür. Büyük harfler, aynı içeriğin iki kez taranmasına ve kopya içerik sinyallerine yol açar. - Parametrelerde standart biçimi koruyun. Anahtar-değer için
=, ayırıcı olarak&kullanılmalı; virgül, iki nokta ya da köşeli parantez gibi alışılmadık ayırıcılar tarayıcıların işini zorlaştırır. - Oturum kimliklerini URL'ye koymayın. Her ziyaretçiye ayrı adres üreten oturum parametreleri yerine çerez kullanın.
- İçeriği fragment ile değiştirmeyin. JavaScript ile farklı içerik gösteriliyorsa adres History API ile gerçek bir yola güncellenmelidir.
Türkçe karakterler: ş mi, s mi?
URL'lerde ASCII dışı karakterler UTF-8 olarak yüzde kodlamasıyla (percent-encoding) taşınır; ş harfi ağda %C5%9F olarak gider. Google bu adresleri sorunsuz işler ve tarayıcı adres çubuğunda okunur biçimde gösterir. Ancak kopyalanıp e-postaya, mesaja ya da bir rapora yapıştırıldığında kodlanmış hali görünür ve adres uzar. Bu yüzden Türkçe sitelerde yaygın tercih, slug'larda harfleri ASCII karşılıklarına çevirmektir: sayfa-ici-seo, ozel-yazilim. Hangisini seçerseniz seçin, tek bir kurala bağlı kalmak asıl önemli olandır; aynı sitede hem urunler hem ürünler klasörünün bulunması kaçınılması gereken durumdur.
Klasör derinliği ve hiyerarşi
Klasörler sitenin bilgi mimarisini yansıtırsa kullanıcı adrese bakarak nerede olduğunu anlar ve analitikte bölüm bazında rapor almak kolaylaşır. Yine de URL'deki klasör sayısı bir sıralama ölçütü değildir; sayfanın keşfedilmesini belirleyen şey iç bağlantılardır. /kategori/alt-kategori/alt-alt-kategori/urun/ gibi uzun zincirler ise ürün kategori değiştirdiğinde adresin de değişmesine yol açar. Ürünler için daha düz bir yapı (/urun/espresso-makinesi-x200/) bu riski azaltır.
URL değiştirmenin bedeli
Mükemmel olmayan ama çalışan bir URL yapısını sırf "daha temiz" olsun diye değiştirmek çoğu zaman zarara yol açar. Her değişiklik, eski adresten yeniye 301 yönlendirmesi, iç bağlantı ve site haritası güncellemesi, Google'ın yeni adresleri işlemesi için bekleme süresi demektir. Yeni bir sitede yapıyı baştan doğru kurmak kolaydır; yayındaki bir sitede ise yalnızca gerçek bir sorunu (parametre karmaşası, kopya adresler, okunmaz kimlikler) çözmek için değişikliğe gidilmelidir. Ayrıntılı kurallar Google'ın URL yapısı rehberinde yer alır.