Taksonomi (Kategori ve Etiket) Nedir?
Kısa tanım
Taksonomi, bir içerik yönetim sisteminde yazıların, sayfaların veya ürünlerin ortak özelliklerine göre gruplanmasını sağlayan sınıflandırma yapısıdır. En bilinen örnekleri hiyerarşik olan kategoriler ve düz bir liste olan etiketlerdir; her taksonomi terimi genellikle kendi arşiv sayfasını ve URL'sini oluşturduğu için site yapısını, iç bağlantıları ve arama motorlarının taradığı sayfa sayısını doğrudan etkiler.
Diğer adları: taxonomy, kategori, etiket, içerik sınıflandırması, custom taxonomy
Kategori ve etiket: iki ayrı mantık
| Kategori | Etiket | |
|---|---|---|
| Yapı | Hiyerarşik; alt kategorisi olabilir | Düz liste |
| Soru | “Bu içerik sitenin hangi bölümüne ait?” | “Bu içerikte hangi belirli konular geçiyor?” |
| Sayı | Az ve sabit | Daha çok ve zamanla artan |
| Kime hizmet eder? | Site navigasyonu ve bilgi mimarisi | Konular arası çapraz gezinme |
Kategori sitenin iskeletidir: menüde yer alır, breadcrumb'ı oluşturur ve genellikle her içeriğin en az bir kategorisi vardır. Etiket ise isteğe bağlı bir çapraz bağdır; “Core Web Vitals” etiketi hem teknik SEO hem de web tasarım kategorisindeki yazıları bir araya getirebilir.
WordPress'te ve e-ticarette taksonomiler
WordPress yazılar için iki yerleşik taksonomiyle gelir: hiyerarşik category ve düz post_tag. İhtiyaca göre özel taksonomiler de tanımlanabilir; örneğin ürünler için bir “marka” sınıflandırması:
register_taxonomy( 'marka', 'product', array(
'label' => 'Markalar',
'hierarchical' => false,
'public' => true,
'rewrite' => array( 'slug' => 'marka' ),
) );hierarchical değeri taksonominin kategori gibi mi etiket gibi mi davranacağını belirler; public ise terim arşivlerinin sitede yayımlanıp yayımlanmayacağını. E-ticaret sitelerinde ürün kategorileri taksonominin omurgasıdır, renk ve beden gibi nitelikler ise çoğunlukla filtre olarak kullanılır. Filtrelerin ürettiği URL kombinasyonları ayrı bir problem alanıdır ve fasetli navigasyon kurallarıyla yönetilir.
İnce etiket sayfaları riski
Her etiket, kendi URL'sinde yayımlanan bir arşiv sayfası doğurur. Yazarlar her yazıya yeni ve rastgele etiketler eklediğinde site birkaç yıl içinde yüzlerce etiket sayfası biriktirir; bunların çoğunda yalnızca bir veya iki yazının özeti bulunur. Bu sayfalar ziyaretçiye kendi başına bir değer sunmaz ve zayıf içerik olarak görülebilir. Kategoriyle aynı adı taşıyan etiketler ise neredeyse aynı listeyi iki farklı URL'de yayımlayarak kopya içerik üretir. Tarama tarafında da bu sayfalar, önemli sayfalara ayrılabilecek tarama kapasitesini tüketir.
Düzeltme için birkaç seçenek vardır: benzer etiketleri birleştirip eski etiket URL'lerini kalıcı yönlendirmeyle yeni etikete taşımak, yalnızca bir iki içerik barındıran etiketleri kaldırmak veya düşük değerli arşivlere noindex eklemek ve onları site haritasının dışında tutmak. Hangi yolun seçileceği, sayfanın gerçekten trafik alıp almadığına bakılarak belirlenmelidir.
Sürdürülebilir bir taksonomi için kurallar
- Kontrollü sözlük: etiketler yazarın anlık seçimine değil, önceden belirlenmiş bir listeye dayanır; yeni etiket açmak bir karardır.
- Asgari içerik eşiği: örneğin en az beş içerik barındırmayan etiketin arşiv sayfası dizine açılmaz.
- Tekil ve tutarlı adlandırma: “e-ticaret”, “eticaret” ve “E-Ticaret Siteleri” gibi varyasyonlar tek terimde birleşir.
- Kategori ile etiketin çakışmaması: bir kavram ya kategori ya etikettir, ikisi birden değildir.
- Arşiv sayfasına değer eklemek: önemli kategori sayfalarına konuyu tanıtan kısa bir giriş metni ve öne çıkan içerikler eklenir; böylece sayfa yalnızca bir liste olmaktan çıkar.