PageRank Nedir?
Kısa tanım
PageRank, Larry Page ve Sergey Brin'in Stanford'da geliştirdiği ve bir sayfanın önemini, ona bağlantı veren sayfaların sayısına ve önemine göre hesaplayan bağlantı analizi algoritmasıdır. Google'ın kuruluş yıllarındaki sıralama sistemlerinin temelini oluşturdu. Google'a göre algoritma o günden bu yana çok değişti ve hâlâ çekirdek sıralama sistemlerinin parçasıdır; herkese açık 0-10 arası Toolbar PageRank puanı ise yıllar önce kaldırıldı.
Diğer adları: PR, Google PageRank, Toolbar PageRank, sayfa sıralaması algoritması
Rastgele gezinen kullanıcı modeli
PageRank'in sezgisel açıklaması, Brin ve Page'in 1998'de yayımladığı makalede de yer alan "rastgele gezinen kullanıcı" modelidir. Bir kullanıcı rastgele bir sayfadan başlar ve sürekli rastgele bir bağlantıya tıklar; arada bir sıkılır ve tamamen rastgele başka bir sayfaya atlar. Bir sayfanın PageRank'i, bu kullanıcının herhangi bir anda o sayfada bulunma olasılığıdır. Çok sayıda sayfanın, özellikle de kendisi önemli olan sayfaların bağlantı verdiği bir sayfa, bu yürüyüşte daha sık ziyaret edilir.
Fikrin gücü özyinelemeli olmasıydı: bir bağlantının ağırlığı, onu veren sayfanın kendi önemine bağlıdır. Böylece her bağlantı eşit sayılmaz ve yalnızca link sayısını artırmak yetmez.
Formül
Orijinal makaledeki basitleştirilmiş formül şöyledir:
PR(A) = (1 - d) + d × ( PR(T1)/C(T1) + ... + PR(Tn)/C(Tn) )Burada T1…Tn, A sayfasına bağlantı veren sayfalardır; C(T), o sayfanın dışarıya verdiği bağlantı sayısıdır; d ise sönümleme faktörüdür ve makalede genellikle 0,85 olarak alındığı belirtilir. Bir sayfa dört farklı sayfaya link veriyorsa, aktardığı değer dört hedef arasında bölünür. Değerler tüm web grafiği üzerinde yinelemeli olarak hesaplanır ve hesap kararlı hâle gelene kadar tekrarlanır. Bugün sektörde konuşulan bağlantı değeri kavramı doğrudan bu modelden türemiştir.
Google bugün PageRank'i kullanıyor mu?
Evet, ama 1998'deki hâliyle değil. Google'ın sıralama sistemleri rehberi, sayfaların birbirine nasıl bağlandığını anlayan bağlantı analizi sistemlerinden söz eder ve PageRank'i Google ilk kurulduğunda kullanılan çekirdek sıralama sistemlerinden biri olarak tanımlar. Aynı metne göre PageRank'in çalışma biçimi o zamandan bu yana çok değişmiştir ve algoritma çekirdek sıralama sistemlerinin bir parçası olmaya devam etmektedir. Bu ifadeyle ilgili kaynak, Google'ın sıralama sistemleri rehberidir.
Google'ın açıklamadığı şeyler de önemlidir: PageRank'in bugünkü formülü, diğer yüzlerce sinyal arasındaki ağırlığı ve hangi bağlantıların hesaba dahil edildiği kamuya açık değildir. Bu konuda kesin rakam veren her iddia tahmindir.
Toolbar PageRank: görünen puanın sonu
2000'li yıllarda Google Toolbar, ziyaret edilen sayfanın PageRank'ini 0 ile 10 arasında yeşil bir çubukla gösteriyordu. Bu kaba ve seyrek güncellenen puan, kısa sürede bağlantı alım satımının para birimine dönüştü; "PR5 siteden link" bir ürün hâline geldi. Herkese açık puan 2013'ten sonra güncellenmedi ve Google 2016'da bu göstergeyi tamamen kaldırdığını doğruladı. Bugün Google'ın yayımladığı bir PageRank değeri yoktur; "PageRank sorgulama" sunan siteler ya eski verileri ya da kendi tahminlerini gösterir.
Onun yerine geçmeye çalışan metrikler
Toolbar puanının boşluğunu üçüncü taraf metrikler doldurdu: Moz'un Domain Authority puanı, Ahrefs'in Domain Rating ve URL Rating değerleri gibi. Ahrefs, URL Rating'i temel PageRank ilkelerinden yararlanarak hesapladığını açıkça belirtir. Ancak bu metriklerin hiçbiri Google'ın verisi değildir; her biri aracın kendi taradığı web üzerinde yapılan bir tahmindir.
Pratik ders değişmedi: ilgili ve saygın sayfalardan kazanılan backlink'ler anlam taşır, yapay yollarla çoğaltılan linkler ise Google'ın spam politikalarının hedefindedir.