Alan Adı (Domain Name) Nedir?

Bir alan adı sağdan sola okunur

Alan adları, en tepesinde kök (root) bulunan ağaç biçimli bir hiyerarşinin parçasıdır. blog.ornek.com.tr adresini sağdan sola okuyalım:

• tr: Üst düzey alan adı (TLD). Ülke kodlu olanlara ccTLD (.tr, .de), genel amaçlı olanlara gTLD (.com, .org, .net) denir; son yıllarda .shop, .app gibi yeni gTLD'ler de eklenmiştir.
• com.tr: İkinci düzey; Türkiye'de ticari kullanım için oluşturulmuş bir uzantı.
• ornek: Sizin tescil ettiğiniz ad.
• blog: Sizin oluşturduğunuz bir alt alan adı. Alt alan adları için ayrıca tescil gerekmez; DNS'te bir kayıt eklemek yeterlidir.

Alan adının asıl işi, DNS aracılığıyla bu adın hangi IP adresine, hangi e-posta sunucusuna veya hangi doğrulama kaydına karşılık geldiğini söylemektir. Sitenin dosyaları alan adında değil, hosting tarafında durur.

Registry, registrar ve kayıt sahibi

Bir alan adı kaydında üç taraf vardır. Registry, bir uzantının (ör. .com ya da .tr) veritabanını işleten kuruluştur. Registrar (kayıt kuruluşu), son kullanıcıya alan adı satan ve tescil, yenileme, transfer işlemlerine aracılık eden firmadır. Registrant ise alan adının adına kayıtlı olduğu kişi veya kurumdur. Pratikte en kritik nokta bu son satırdır: alan adı, işi yapan ajansın veya bir çalışanın kişisel hesabına değil, işletmenin kendi adına ve işletmenin kontrol ettiği bir hesaba kaydedilmelidir.

.tr uzantılarında güncel kurallar

.tr alan adları 14 Eylül 2022'den beri TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden, yetkilendirilmiş kayıt kuruluşları aracılığıyla tahsis ediliyor. Bu geçişle birlikte uzun yıllar ticaret unvanı, marka tescili gibi belgelerle verilen com.tr, net.tr ve org.tr uzantıları belgesiz hâle geldi ve “ilk gelen ilk alır” kuralıyla tahsis edilmeye başlandı. Doğrudan ornek.tr biçimindeki alan adları ise mevcut .tr sahiplerine tanınan öncelik dönemlerinin ardından, 4 Eylül 2024'te ilk gelen ilk alır usulüyle başvuruya açıldı.

Kamu kurumları, üniversiteler veya belirli meslekler için ayrılmış gov.tr, edu.tr gibi uzantılar ise belgeli ya da kısıtlı tahsis kurallarına tabidir. Alan adları bir defada en az bir, en fazla beş yıl için tahsis edilir; marka hakkını ihlal eden kayıtlar için ayrı bir uyuşmazlık çözüm mekanizması bulunur. TRABİS duyurularına göre, 31 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun ile alan adı yönetimine ilişkin görevler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan Siber Güvenlik Başkanlığı'na devredilmiştir; mevcut süreçlerin yürürlükteki mevzuata göre sürdüğü belirtilmektedir. Kurallar değişebildiği için tescil öncesinde güncel duyuruları kontrol etmek yerinde olur.

Alan adı ve arama görünürlüğü

Alan adında anahtar kelime bulunması, içeriğin kalitesi ve sitenin teknik sağlığı yanında belirleyici bir avantaj sağlamaz; kısa, akılda kalan ve markayla örtüşen bir ad uzun vadede daha değerlidir. Ülke kodlu bir uzantı ise sitenin hangi ülkeye hitap ettiğine dair güçlü bir işarettir; .com.tr veya .tr kullanan bir site, arama motorları tarafından doğal olarak Türkiye odaklı kabul edilir.

Alan adı değiştirmek, SEO açısından en riskli işlemlerden biridir. Eski adresteki her URL'nin yeni karşılığına kalıcı olarak yönlendirildiği planlı bir site taşıma süreci gerektirir. Geçmişi bilinmeyen, süresi dolup yeniden satışa çıkmış bir alan adı almadan önce de eski içeriğini ve bağlantı profilini incelemek gerekir.

Alan adını kaybetmemek için

• Otomatik yenilemeyi açın ve ödeme bilgisini güncel tutun; süresi dolan alan adı kısa süre sonra başkası tarafından alınabilir.
• Kayıt kuruluşu hesabını çok faktörlü kimlik doğrulama ile koruyun; bu hesabı ele geçiren kişi DNS'i değiştirerek sitenizi ve e-postanızı yönlendirebilir.
• Kayıt kuruluşunun sunduğu transfer kilidini açık tutun.
• İletişim e-posta adresinin, aynı alan adına bağlı bir kutu olmamasına dikkat edin; alan adı çalışmazsa bildirimleri de alamazsınız.