Yapay Zekâ Araması (AI Search) Nedir?
Kısa tanım
Yapay zekâ araması (AI search), kullanıcının sorusuna bağlantı listesi yerine büyük dil modelleriyle yazılmış bir cevap sunan arama deneyimidir. Sistem genellikle soruyu birden fazla aramaya böler, ilgili web sayfalarını getirir ve bunlardan derlediği yanıtı kaynak bağlantılarıyla birlikte gösterir. Google AI Overviews ve AI Mode, ChatGPT search ve Perplexity bu yaklaşımın örnekleridir.
Diğer adları: AI search, yapay zeka araması, üretken arama, generative search, cevap motoru
Bağlantı listesinden yazılı cevaba
Klasik bir arama motoru, sorguya en uygun sayfaları sıralar ve kullanıcıdan bunlar arasından seçim yapmasını bekler. Yapay zekâ araması ise bu adımın bir kısmını kullanıcı adına yapar: kaynakları okur, özetler ve doğrudan bir cevap yazar. Bağlantılar kaybolmaz ama cevabın yanında, kaynak olarak konumlanır.
| Klasik arama | Yapay zekâ araması | |
|---|---|---|
| Çıktı | Sıralı bağlantılar ve snippet'ler (SERP) | Derlenmiş metin cevap ve kaynak bağlantıları |
| Sorgu | Genellikle kısa anahtar kelimeler | Uzun, sohbet dilinde sorular ve takip soruları |
| Tekrar edilebilirlik | Görece istikrarlı | Aynı soru farklı cevaplar üretebilir |
Bir cevap nasıl üretilir?
Ürünler arasında ayrıntılar farklı olsa da genel akış benzerdir:
- Soruyu anlama: Sistem niyeti ve sorudaki varlıkları belirler.
- Sorguyu genişletme: Soru alt konulara bölünür ve birden çok arama yapılır. Google bu tekniği “query fan-out” olarak adlandırır ve AI Overviews ile AI Mode'un bu sayede daha geniş ve çeşitli bağlantılar sunabildiğini belirtir.
- Getirme: Arama dizininden veya kendi tarayıcılarıyla topladığı kaynaklardan ilgili sayfalar ve pasajlar seçilir. Bu kısım çoğunlukla anlamsal arama teknikleriyle yapılır.
- Üretme: Bir büyük dil modeli seçilen pasajlara dayanarak cevabı yazar. Bu desenin genel adı RAG'dir.
- Kaynak gösterme: Cevapta kullanılan sayfalar bağlantı veya kart olarak listelenir.
Web siteleri için ne değişir?
Yapay zekâ araması, içeriğin bulunma biçimini değiştirse de temelleri değiştirmez. Google, AI Overviews ve AI Mode için ek bir teknik gereklilik bulunmadığını; sayfanın dizinde ve snippet ile gösterilmeye uygun olmasının yeterli olduğunu belirtir. Google dışındaki ürünler kendi tarayıcılarını ya da arama ortaklarını kullanabilir; bu durumda robots.txt'de hangi yapay zekâ tarayıcısına izin verdiğiniz önem kazanır.
Pratikte öne çıkan konular şunlardır:
- Sorulara doğrudan cevap veren, kolay alıntılanabilir pasajlar.
- Marka, ürün ve kişiler hakkında tutarlı ve doğrulanabilir bilgi.
- Kullanıcının soracağı takip sorularını da karşılayan kapsamlı içerik.
- Önemli metnin JavaScript'e bağımlı olmadan HTML'de bulunması.
Bilinmesi gereken sınırlar
Yapay zekâ araması ürünleri hızla değişiyor ve kaynak seçimine dair ayrıntılı kurallar yayımlanmıyor. Cevaplar hatalı olabilir, kaynaklar iddiayı her zaman desteklemeyebilir ve aynı soru farklı zamanlarda farklı cevaplar verebilir. Bu nedenle bu deneyimlerdeki görünürlük, tek seferlik kontrollerle değil, düzenli ve tekrarlı gözlemlerle değerlendirilmelidir. Bu alandaki çalışmaların bütününe GEO deniyor.