Wikidata Nedir?

Öğe, özellik ve ifade

Wikidata'yı bir ansiklopediden ayıran şey, bilgiyi makale olarak değil, makinelerin doğrudan okuyabileceği küçük olgular olarak tutmasıdır. Her kayıt bir öğedir (item) ve Q harfiyle başlayan bir kimlik alır: Dünya Q2, yazar Douglas Adams ise Q42'dir. Öğenin adı (label), kısa açıklaması (description) ve takma adları her dil için ayrı girilir; QID ise dil değişse de aynı kalır. Türkçe etiketle İngilizce etiket farklı olabilir, ama ikisi de aynı öğeyi gösterir.

Bilgiler ifade (statement) olarak eklenir. Bir ifade, P ile başlayan bir özellik ile bir değerden oluşur. Basitleştirilmiş bir görünüm:

Q42  Douglas Adams
  P31  (örneğidir)          → Q5 (insan)
  P214 (VIAF kimliği)       → dış kütüphane kaydı
  P345 (IMDb kimliği)       → dış film veritabanı kaydı
  site bağlantısı           → Wikipedia maddeleri (dillere göre)

Kurumlar için sık kullanılan özelliklerden biri P856'dır (resmî web sitesi). Dış kimlik özellikleri, aynı varlığın kütüphane kataloglarındaki, film veritabanlarındaki veya şirket sicillerindeki kayıtlarını tek bir öğede toplar. Bu sayede Wikidata, farklı sistemlerin aynı şeyden söz ettiğini doğrulamaya yarayan bir eşleştirme merkezi işlevi görür.

Arama ve yapay zekâ açısından değeri

Bir isim tek başına belirsizdir: “Mercury” bir gezegen, bir kimyasal element ya da bir şarkıcı olabilir. Wikidata'da bunların her biri ayrı bir QID taşır. Bir metindeki adı doğru entity'ye bağlama işine varlık ayrıştırma denir ve Wikidata gibi açık bir kimlik kaynağı bu işi kolaylaştırır.

Yapılandırılmış veriler CC0 ile kamu malı olarak yayımlandığından arama motorları, sesli asistanlar, araştırma projeleri ve bilgi grafiği kuran şirketler bu verileri izin almadan kullanabilir. Hangi ürünün Wikidata'yı hangi ölçüde kullandığı ise çoğu zaman belgelenmez. Google da Wikidata kaydını bir sıralama faktörü ya da Bilgi Paneli için ön koşul olarak tanımlamaz. Doğru beklenti şudur: iyi kurulmuş bir öğe, markanızın kim olduğunu başka sistemlerin teyit edebileceği yerlerden biridir; görünürlük vaadi değildir.

Kimin öğesi açılabilir? Kayda değerlik ölçütleri

Wikidata'nın kayda değerlik (notability) politikasına göre bir öğe şu üç koşuldan en az birini sağlamalıdır:

1. Wikipedia, Wikivoyage, Wikisource veya Wikimedia Commons gibi bir Wikimedia projesinde geçerli bir sayfaya site bağlantısı olması.
2. Ciddi ve herkese açık kaynaklarla tanımlanabilen, açıkça belirlenebilir bir varlığı temsil etmesi.
3. Yapısal bir ihtiyacı karşılaması, yani başka öğelerdeki ifadeleri daha kullanışlı hâle getirmek için gerekmesi.

Topluluğun kendi hakkında öğe açmayı ele alan “Self-promotion” denemesi (resmî politika değil, ama yaygın görüşü yansıtıyor) bu işi açıkça önermez: Wikidata kişiler ve kurumlar hakkında bilgi içermeli, onlar tarafından yazılmış tanıtımlar değil. Ücret karşılığı düzenleme yapanlar ise kendilerine kimin ödeme yaptığını açıklamak zorundadır; bu bir politikadır ve Wikimedia kullanım koşullarına dayanır. Kriterleri sağlamayan öğeler topluluk tarafından silinebilir.

Markalar için sağlıklı yaklaşım

• Önce arayın: Kurumunuz için zaten bir öğe olabilir. Varsa resmî web sitesi, kuruluş tarihi gibi bilgileri kontrol edin; hata görürseniz kaynak göstererek düzeltme önerin ve çıkar ilişkinizi açıkça belirtin.
• Bağımsız kaynak yoksa öğe açmayın: Yalnızca kendi sitenize ve basın bültenlerinize dayanan bir öğe büyük olasılıkla silinir ve hesabınızı da riske atar. “Wikidata kaydı açma” paketi satan hizmetler bu nedenle sorunludur.
• Kendi sitenizi düzenleyin: Varlık netliğinin ilk adresi sizin sitenizdir. Tutarlı bir ad, açık bir hakkımızda sayfası ve Organization schema her durumda yapılabilecek işlerdir.
• Var olan öğeyi bağlayın: Bir öğeniz varsa, işaretlemenizde Wikidata adresini sameAs değeri olarak vermek, iki kaydın aynı kurumu anlattığını makinelere açıkça söyler.