PNG Nedir?
Kısa tanım
PNG (Portable Network Graphics), görüntüyü hiçbir veri kaybetmeden sıkıştıran (kayıpsız) bir raster görsel formatıdır. Tam alfa kanalı şeffaflığı, paletli (indeksli) renk ve kanal başına 16 bite kadar renk derinliği destekler. Keskin kenarlı ekran görüntüleri, arayüz öğeleri ve az renkli grafikler için uygundur; fotoğraflarda ise JPEG, WebP veya AVIF'e kıyasla çok daha büyük dosyalar üretir.
Diğer adları: Portable Network Graphics, .png, image/png, APNG
Patent sorunundan doğan bir standart
PNG, 1990'ların ortasında GIF'in kullandığı LZW sıkıştırmasına ilişkin patent tartışmaları üzerine, serbestçe kullanılabilecek bir alternatif olarak tasarlandı. GIF'in 256 renk sınırını ve tek bitlik “ya tam şeffaf ya tam opak” saydamlığını aşarak milyonlarca renk ve piksel başına ayarlanabilir şeffaflık getirdi.
Format durağan da değil: W3C, 24 Haziran 2025'te PNG'nin üçüncü sürümünü Öneri (Recommendation) olarak yayımladı. Bu sürüm yıllardır tarayıcılarda çalışan animasyonlu PNG'yi (APNG) resmî olarak standarda aldı, HDR içerik için PQ ve HLG aktarım fonksiyonlarını ve renk alanını tanımlayan cICP parçasını ekledi, EXIF meta verisini taşımak için de bir yer tanımladı.
Kayıpsız sıkıştırma nasıl işler?
PNG iki aşamada sıkıştırır. Önce her satıra bir filtre uygulanır: piksel değeri yerine solundaki, üstündeki ya da bunların bir birleşimindeki pikselle farkı saklanır (None, Sub, Up, Average ve Paeth filtreleri). Düz renk alanlarında bu farklar sıfıra yakın, tekrar eden sayılara dönüşür. Ardından veri, ZIP dosyalarında da kullanılan DEFLATE algoritmasıyla sıkıştırılır.
Bu yapının pratik sonucu basittir: geniş düz alanlar, keskin kenarlar ve tekrar eden desenler çok iyi sıkışır; fotoğraflardaki doğal gürültü ve renk geçişleri ise neredeyse hiç sıkışmaz. Aynı fotoğraf PNG olarak kaydedildiğinde kayıplı bir formatın birkaç katı yer kaplayabilir.
Renk türü dosya boyutunu belirler
| Renk türü | Piksel başına | Uygun içerik |
|---|---|---|
| İndeksli (palet) | 1–8 bit, en fazla 256 renk | Logolar, düz renkli grafikler, basit ikonlar |
| Gri tonlama | 1–16 bit | Siyah-beyaz çizimler, maskeler |
| Truecolor | 24 veya 48 bit | Şeffaflık gerektirmeyen ekran görüntüleri |
| Truecolor + alfa | 32 veya 64 bit | Yumuşak gölgeli, kenarları saydam arayüz görselleri |
Tasarım araçları çoğu zaman her şeyi 32 bit truecolor + alfa olarak dışa aktarır. Yalnızca birkaç renk içeren bir görseli paletli PNG'ye çevirmek dosyayı ciddi biçimde küçültür. pngquant gibi araçlar renkleri azaltarak (bu adım görüntüden bilgi atar) palete indirir; oxipng gibi araçlar ise piksellere dokunmadan sıkıştırmayı yeniden optimize eder ve tamamen kayıpsızdır.
PNG ne zaman gereksiz yere ağırdır?
- Fotoğraflar: Ürün veya ekip fotoğrafları için JPEG, WebP ya da AVIF çok daha küçük sonuç verir. Fotoğrafa şeffaflık gerekiyorsa da WebP ve AVIF alfa kanalını kayıplı sıkıştırmayla birlikte sunabilir.
- Logolar ve ikonlar: Kaynağı vektörel olan bir logo için SVG hem daha küçük hem her boyutta keskindir.
- Ekran görüntüleri: PNG burada güçlüdür, ancak kayıpsız WebP genellikle aynı görüntüyü daha küçük bir dosyayla saklar.
Buna karşın PNG, her yazılımın sorunsuz açtığı evrensel bir kayıpsız format olarak değerini korur: ara dosyalar, düzenlenecek ana kopyalar, favicon ve uygulama ikonları gibi kullanım alanlarında hâlâ en güvenli tercihtir. Dışa aktarırken gereksiz meta verileri temizlemek ve görseli gösterileceği boyuta indirmek, format seçiminden çoğu zaman daha fazla kazandırır.